Pettelaar sLigging: Het landgoed De Pettelaar is een kleinschalig gebied ten zuiden van 's-Hertogenbosch. Het ligt tussen de provinciale weg 's-Hertogenbosch-Schijndel aan de oostzijde, de A2 aan de noordzijde, het weidegebied het Dooibroek aan de zuidzijde en het Sterrebos aan de westzijde. Het gebied vormt een deel van het Dommeldal, landschappelijk nauw verbonden met het Bossche Broek, het Sterrebos, Oud Herlaar, Haanwijk en het Dooibroek.
Omvang: De totale oppervlakte bedraagt 49 hectare.
Toegankelijkheid: Paden vrij toegankelijk. Er is een parkeerplaats op de Pettelaarse Schans (andere zijde A2) aan de Oude Gestelseweg, tegenover het Provinciehuis. 

Honden aangelijnd toegestaan. Op de wandelpaden is fietsen niet toegestaan.

Wandelroute van 3,1 km gemarkeerd met blauw-groene paaltjes. Blauw-witte paaltjes geven de verbindingroute weer naar Haanwijk en het Sterrenbosch. Deze paaltjesroutes zijn van Brabants Landschap en zijn terug te vinden op het informatiepaneel bij de ingang van het landgoed. Het rondje Pettelaar loopt niet helemaal hetzelfde als het 'Ommetje Pettelaar' (klik hier).

Eigenaar: Het gebied is eigendom van het Brabants Landschap.
Beheer: Er wordt een beheer gevoerd dat de natuurwaarden van het gebied veilig moet stellen, en het liefst nog moet vergroten.

 Geschiedenis

De oudste geschriften over De Pettelaar gaan terug tot de 15e eeuw. In transportbrieven van kloostergoederen worden twee hoeves vermeld: Patersberg en Mariaweide.
Rond 1625 werd veel zand o.a. uit de Pettelaar afgegraven en vervoerd naar de binnenstad van 's-Hertogenbosch om lage gedeelten op te hogen. 
Vanaf 1748 werd het gebied meer als landgoed ingericht. De beplante lanen en het sterrebos zijn voorbeelden daarvan. Op oude kaarten van 1769 staan enkele boerderijen en een herenhuis aangegeven. Van het laatste liggen vermoedelijk nog restanten onder de villa van De Gruyter.
De familie De Gruyter, van het gelijknamige grootgrutterbedrijf, kreeg het landgoed in 1860 in haar bezit. De villa werd gebouwd in 1920 en diende aanvankelijk als zomerhuis. Een ander deel was in gebruik als moestuin en walnotenboomgaard. Het landgoed heet in de volksmond nog steeds het 'Bos van de Gruyter'.
In 1995 werd het landgoed verkocht aan de stichting Brabants Landschap.

Landschap

Het landgoed de Pettelaar kan worden beschouwd als een onderdeel van de hogere zandgronden, altwaartoe ook de Drunense Duinen en de Vughtse Hei behoren. Aan de noordzijde van deze zandgronden vinden we het landschap dat onder invloed stond van de rivieren, het zogenaamde fluviatiele landschap. Door de combinatie van vele lanen van verschillende soorten bomen, overgangen van droog naar nat, van hoog naar laag, de aanwezigheid van schrale weilanden, akkertjes en bossages geven het landgoed een kleinschalige, intieme uitstraling.

suikerahorn_sFlora
In het verleden zijn op het landgoed veel uitheemse bomen aangeplant, deels voor het gebruik van de vruchten (Walnoten, fruitbomen, Tamme kastanjes), deels voor het markeren van paden (Amerikaanse eik, Suikeresdoorn, Plataan), het vormen van bosschages (Corsicaanse den, Fijnspar, Japanse lariks) en als siergewas (Rododendron). Maar ook de inlandse Zomereik en Beuk zijn volop aanwezig. Vanwege de gevarieerde bodemgesteldheid is er een keur aan wilde planten te vinden, waaronder de Dag- en Avondkoekoeksbloem, Teunisbloem, Brem,alt Jakobskruiskruid, St. Janskruid, Pinksterbloem, Vingerhoedskruid, Akkerwinde, Schapenzuring, Moerasspirea, Kattenstaart en in sloten Krabbescheer. Brandnetels verschaffen voedsel en bescherming voor diverse vlinder- en keversoorten. Bij de Patersberg groeit de Eikvaren. 

Fauna
In zo’n gevarieerd gebied als De Pettelaar komen uiteraard veel vogels voor. In de bosschages o.a. Vinken, Kool-, Staart- en Pimpelmezen, Boomklevers en de Grote bonte specht. Hoog in de lucht zweeft de Buizerd, in de plassen en sloten zijn Wilde eenden en Blauwe reigers te zien. Van de zoogdieren wonen o.a. Konijnen en verschillende muizensoorten in het gebied en ook Dassen en Reeën worden waargenomen. 

 

Literatuur
Rob de Vrind 's-Hertogenbosch, zeldzaam groen (Adr.Heinen Uitgevers, 2002)

Link

Klik hier voor meer informatie over Fort Pettelaar



Deel deze inhoud via jouw social media dmv deze buttons: